काठमाडौं / राजन थापा
स्वास्थ्य सेवा केवल औषधि र उपचारको विषय होइन—यो त मानवताको सबैभन्दा संवेदनशील रूप हो, जहाँ पीडालाई महसुस गरिन्छ र मुस्कानलाई पुनः फर्काइन्छ। यही गहिरो भावनालाई जीवन्त बनाउँदै ॐ समाज डेण्टल अस्पतालले “सडकदेखि सदनसम्म” भन्ने आफ्नो मूल नारालाई व्यवहारमा उतार्दै एकै दिन तीन फरक–फरक स्थानमा निःशुल्क तथा सहुलियत दन्त शिविर सञ्चालन गरेर समाजमा एक प्रेरणादायी इतिहास रचेको छ।
महोत्तरीको बर्दिबास–१४, काठमाडौंको बनस्थली र कलंकी—यी तीन स्थानमा एकैसाथ सञ्चालन गरिएका शिविरहरू केवल कार्यक्रम थिएनन्, ती त हजारौँ नागरिकका अनुहारमा फर्किएको आशा र विश्वासका किरण थिए। बिहानैदेखि उपचारका लागि लाइनमा बसेका वृद्धवृद्धा, बालबालिका र सर्वसाधारणका आँखामा देखिएको अपेक्षा र उपचारपछि देखिएको सन्तुष्टि—यी सबैले त्यो दिनलाई केवल स्वास्थ्य सेवा होइन, मानवताको उत्सव बनाइदिएको थियो।
शिविरका संयोजक धन प्रसाद घिमिरेका अनुसार, “हामीले स्वास्थ्य सेवा अस्पतालको चार भित्ताभित्र सीमित राख्ने सोच राखेका छैनौँ। जनताको घरदैलोमै पुगेर सेवा दिनु नै हाम्रो लक्ष्य हो।” उनका शब्दहरू केवल अभिव्यक्ति मात्र थिएनन्, ती त व्यवहारमै प्रमाणित भइसकेका प्रतिबद्धता थिए।
त्यस्तै बनस्थली शाखा प्रमुख सबिना पपन गुरुङको स्वरमा पनि त्यही संवेदना झल्किन्थ्यो। उनी भन्छिन्, “हामीले सेवा दिनु भनेको केवल उपचार गर्नु होइन, बिरामीको मन बुझ्नु पनि हो। जब बिरामी मुस्कुराउँदै फर्कन्छ, त्यही हाम्रो सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो।”
उक्त कार्यक्रममा दन्त शिविरसँगै रक्तदान कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गरिएको थियो, जसले अभियानलाई अझ अर्थपूर्ण बनाएको थियो। रक्तदान कार्यक्रममा सहभागी हुँदै श्री शक्ति बराइलीले आफ्नो अनुभव साझा गर्दै भन्नुभयो, “म बनस्थली चोकमा सञ्चालन हुने यस्ता शिविरहरूमा सधैं सहभागी हुने गर्छु। यहाँ दुःखी र गरिबले सेवा पाएको देख्दा अत्यन्तै खुसी लाग्छ।” उहाँका शब्दहरूले सेवा केवल उपचारमा सीमित नरही समाजप्रति उत्तरदायित्वमा विस्तार भएको स्पष्ट पार्छ।
बर्दिबास शाखाका प्रमुख संजिब (क्षेत्रि) बुढाथोकीले चुनौतीपूर्ण अवस्थाबीच पनि सेवा निरन्तरता दिएको अनुभव सुनाउँदै भने, “प्रकृतिका अवरोधहरू हाम्रो सेवाभावभन्दा साना छन्। वर्षा होस् या आँधी, हामी कहिल्यै पछि हट्दैनौँ।”
यस अभियानलाई अझ गहिरो अर्थ दिने काम गरेका छन् वरिष्ठ सर्जन डा. सुवास घिमिरेले। उनी भन्छन्, “स्वास्थ्य सेवा पेशा मात्र होइन—यो त मानवताको धर्म हो। जब हामी बिरामीको पीडालाई आफ्नै पीडा सम्झन्छौँ, तब मात्र उपचारले अर्थ पाउँछ।” उनका यी शब्दहरूले सेवा र संवेदनाबीचको सम्बन्धलाई अत्यन्तै मार्मिक रूपमा उजागर गर्छन्।
उता एक ७८ वर्षीय सेवाग्राही पुडासैनीको अनुभवले यो अभियानको वास्तविक प्रभाव झल्काउँछ। उनी भन्छन्, “मैले विदेशमा समेत उपचार गराएको छु, डाक्टर सुवास घिमिरे संग तर वहाँ जस्तो आत्मीयता डाक्टर कतै पाइनँ। यहाँ औषधि मात्र होइन, माया र सम्मान पनि पाइन्छ।” उनका शब्दहरूमा कृतज्ञता मात्र होइन, एउटा सन्तुष्ट जीवनको अनुभूति झल्किन्थ्यो।
शिविर स्थलमा देखिएको दृश्य अझ भावुक बनाउने खालको थियो। एक वृद्ध आमाको काँपेको हात समातेर डाक्टरले सान्त्वना दिँदै उपचार गरिरहेका थिए। अर्कोतर्फ, एक बालक उपचारपछि हाँस्दै आफ्ना अभिभावकसँग फर्किँदै थियो। यी साना–साना दृश्यहरूले देखाउँथे—स्वास्थ्य सेवा केवल शरीरको उपचार होइन, यो त मन र आत्माको पनि उपचार हो।
यस अभियानले एउटा गहिरो सन्देश दिएको छ—साँचो सेवा सुविधा र स्रोतले होइन, नियत र समर्पणले निर्धारण हुन्छ। जब सेवा निःस्वार्थ भावले गरिन्छ, तब त्यसले समाजमा विश्वास र आशाको दीप जलाउँछ।
अस्पतालले आगामी दिनहरूमा पनि यस्ता शिविरहरू देशका विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ। यसले स्वास्थ्य सेवाबाट टाढा रहेका नागरिकहरूलाई पहुँचमा ल्याउने मात्र होइन, समाजमा सहकार्य, विश्वास र मानवताको भावना अझ मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
आजको यो अभियानले प्रमाणित गरेको छ—यदि इच्छाशक्ति बलियो छ भने सेवा कुनै सिमानामा बाँधिँदैन। “सडकदेखि सदनसम्म” भन्ने नारा अब केवल शब्द होइन, यो त जनताको जीवनमा महसुस गरिने यथार्थ बनिसकेको छ।
यसरी ॐ समाज डेण्टल अस्पतालले दाँतको उपचारसँगै समाजमा मुस्कान, आत्मीयता र मानवताको उज्यालो फैलाउँदै एउटा यस्तो कथा लेखिरहेको छ, जसले केवल वर्तमानलाई मात्र होइन, भविष्यलाई पनि प्रेरणा दिनेछ।
